കിഴക്കേ കോട്ട, പടിഞ്ഞാറേ കോട്ട, പിൽക്കാലത്ത് വെട്ടി മുറിച്ച കോട്ട എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന വടക്കേക്കോട്ട , തെക്കേക്കോട്ട എന്നിവയെ സംബന്ധിക്കുന്ന തിരുവനന്തപുരത്തെ കോട്ടകൾക്ക് ദശാബ്ദങ്ങളുടെ ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുണ്ട്. മേൽപ്പറഞ്ഞ കോട്ടകൾക്ക് പുറമേ ജനങ്ങൾക്ക് സഞ്ചാരത്തിനും സാധനങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുമായി ശ്രീവരാഹം കോട്ടവാതിൽ, ഫോർട്ട് ആശുപത്രി കോട്ടവാതിൽ, ശ്രീകണേശ്വരം കോട്ടവാതിൽ  എന്നീ വാതിലുകളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പണ്ട്  മരയ്ക്കാർ മോട്ടോഴ്സ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്താണ് പഴയ ക്യാപിറ്റോൾ തിയറ്റർ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. അത് ഇന്നില്ല, ആദ്യകാലത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് ചിത്രങ്ങളും മൂക ചിത്രങ്ങളും ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. സ്പെൻസർ ജംഗ്ഷനിൽ നിന്നും ഏകെജി സെൻ്ററിലേക്ക് പോകുന്ന വീഥിയിലാണ് രാജകീയ കലാലയത്തിലെ അദ്ധ്യാപകർ അഥവാ ട്യൂട്ടർമാർ ഇടതിങ്ങി താമസിച്ചിരുന്നത്, പിൽക്കാലത്ത് ആ വഴിക്ക് ട്യൂട്ടേഴ്സ് ലൈൻ എന്ന പേര് സിദ്ധിച്ചു.
ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിനായി പണ്ട് തിരുമല പാറേ കോവിലിനടുത്തുള്ള കല്ലുമലയിൽ നിന്ന് ഒറ്റക്കല്ലുകൾ വെട്ടിയെടുത്ത് രണ്ട് ആനകളെ ചേർത്ത് നിറുത്തി വടം കെട്ടിവലിച്ച് കല്ലു കൊണ്ടുവരാൻ ഉപയോഗിച്ച വഴിയാണ് തിരുമല മുതൽ പദ്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രം വരെയുള്ള ഇന്നത്തെ പ്രധാന രാജവീഥി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്, മഹാരാജാക്കന്മാർ സ്ഥലത്തുള്ളപ്പോൾ മരവണ്ടി കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഒരു വാനിൽ "ഡ്രം" അഥവാ മദ്ദളം ഉപയോഗിച്ച് "ഡമ്മാനമടി" മുഴക്കിയിരുന്നു, ഡമ്മാനമടി മുഴങ്ങിയില്ലെങ്കിൽ  മഹാരാജാക്കന്മാർ സ്ഥലത്തില്ലെന്നർത്ഥം. ട്രീ അഥവാ മരം ഉപയോഗിച്ചുണ്ടാക്കിയ വാനിൽ ഡ്രം അഥവാ മദ്ദളം ഉപയോഗിച്ച് ഡ്മ്മാനമടി പ്രചരിപ്പിച്ചിരുന്നതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അന്ന് ട്രിവാൻഡ്രത്തുണ്ടായിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷുകാർ തിരുവനന്തപുരത്തിന് ട്രിവാൻഡ്രം എന്ന പേര് നല്കിയത്. അങ്ങനെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ മരവണ്ടി മദ്ദളം എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിച്ച് അനന്തപുരിയ്ക്ക് ചാർത്തി നല്കിയ പേരാണ്  ട്രിവാൻഡ്രം. 1990 ൽ ഒരു ഗവൺമെൻ്റ് ഗസറ്റ് വിഞ്ജാപനത്തിലൂടെയാണ് ട്രിവാൻഡ്രം വീണ്ടും തിരുവനന്തപുരമായത്.

തിരുവനന്തപുരത്തിൻ്റെ ഹൃദയത്തുടിപ്പുകളായ  ഒത്തിരിയേറ പ്രദേശങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും  ഒട്ടനവധി മധ്യവർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ടയാളുകൾ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് വെള്ളയമ്പലം

അനന്തപുരിയുടെ സ്വന്തം വെള്ളയമ്പലം.

കവടിയാർ മുതൽ കിഴക്കേക്കോട്ട വരെയുള്ള രാജപാതയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നാലുംകൂടിയ മുക്കിൽ മഹാനായ അയ്യങ്കാളി പ്രതിമയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലമാണ് വെള്ളയമ്പലം.

കവടിയാർ, ശാസ്തമംഗലം, കിഴക്കേക്കോട്ട, തൈക്കാട് എന്നീ നാല് പ്രധാന റോഡുകൾ വെള്ളയമ്പലത്തെ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. വെള്ളയമ്പലത്തിന് ആ പേര് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നിരവധി കഥകളുണ്ട്, അവയിൽ ചിലത് വളരെ രസകരമാണ്.

ചിലർ ഈ പ്രദേശത്ത് ഒരു വെളുത്ത ക്ഷേത്രം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പോലും അനുമാനിക്കുന്നു. ചരിത്രകാരന്മാർക്ക് വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായമുണ്ട്.

രാജകീയ കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദേശികൾക്കും, യാത്രക്കാർക്കും, തീർത്ഥാടകർക്കും പല സ്ഥലങ്ങളിലും വഴിയരികിൽ വിശ്രമ സങ്കേതങ്ങളായി നിരവധി "വഴിയമ്പലങ്ങൾ" പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ദീർഘദൂര യാത്ര ചെയ്യുന്നവരോ മണിക്കൂറുകളോളം യാത്ര ചെയ്യുന്നവരോ ആയ ആളുകൾക്ക് യാത്ര പുനരാരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വിശ്രമിക്കാൻ ഒരു സ്ഥലം ലഭിക്കുന്നതിനായി രാജാക്കന്മാരാണ് അവ നിർമ്മിച്ചത്.

അത്തരമൊരു 'വഴിയമ്പലം' ഇവിടെയും നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട് - കല്ലുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതും ശുദ്ധമായ വെള്ള പെയിന്റ് ചെയ്തതുമാണ്. "ഈ സത്രം ഒരു നാഴികക്കല്ലായിരുന്നു, അതിന്റെ നിറവും ചുറ്റുപാടുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും വൃത്തിയുള്ളതാണെന്ന വസ്തുതയും കാരണം 'വെള്ള വഴിയമ്പലം' എന്നാണ് ഇതിനെ വിളിച്ചിരുന്നത്," നാട്ടുകാർ ഈ പേര് ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ, അത് വെള്ളയമ്പലം എന്നായി ചുരുങ്ങി.

90 വർഷം മുമ്പ് വരെ ഇവിടെ വഴിയമ്പലം നിലനിന്നിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

വെള്ളയമ്പലത്തിലെ യക്ഷിയമ്മ ആൽത്തറ വർഷങ്ങളായി ഒരു പ്രശസ്തമായ ആരാധനാലയമാണ്. ആ പ്രദേശത്തുകൂടി കടന്നുപോകാൻ ആളുകൾ ഭയപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു, കാരണം അവിടെ ഒരു യക്ഷി ഉണ്ടെന്ന്  വിശ്വസിച്ചിരുന്നുവെന്നതാണ്. ഇപ്പോൾ, അത് ഒരു ദേവതയാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു,”

പ്രദേശത്തെ ഒരു മതപരമായ ഭവനം എന്ന നിലയിൽ ബിഷപ്പ് ഹൗസിനും ചരിത്രപരമായ പ്രസക്തിയുണ്ട് .

നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് വെള്ളയമ്പലം രാജകീയ മാളികകളാലും കൊട്ടാരങ്ങളാലും രാജകീയ പാതകളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു, കൂടാതെ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ, രാജകീയ സഹകാരികൾ, തത്ത്വചിന്തകർ തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ പ്രധാന വ്യക്തികളെ പാർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇപ്പോൾ കെൽട്രോൺ ഓഫീസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കെട്ടിടം ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ വെള്ളയമ്പലം കൊട്ടാരം എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.

ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ രാജാവ് തന്റെ യൗവനകാലം ചെലവഴിച്ചത് സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർക്ക് താമസിക്കാൻ നൽകിയ കൊട്ടാരത്തിലായിരുന്നു. 1877 നും 1880 നും ഇടയിൽ തിരുവിതാംകൂർ ദിവാനായിരുന്ന നാണു പിള്ള ജംഗ്ഷന്റെ തെക്ക്-കിഴക്ക് ഭാഗം വാങ്ങി ഒരു ബംഗ്ലാവ് നിർമ്മിച്ചു. 'ഡയമണ്ട് ഹിൽ' എന്ന ചെറിയ കുന്നിൻ മുകളിലായിരുന്നു ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്തത്. പിന്നീട് ഈ ബംഗ്ലാവ് ഒരു പ്രധാന നാഴികക്കല്ലായി മാറി.

നിലവിൽ വെള്ളയമ്പലത്തിന് വീതിയേറിയതും മിനുസമാർന്നതുമായ റോഡുകളുണ്ട്. കനകക്കുന്ന് കൊട്ടാരവും മാനവീയം വീഥിയുമാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങൾ. ഇന്ന് മാനവീയം വീഥി പാതിരാവിൻ്റെ നിശബ്ദതയെ ഭഞ്ജിച്ചു കൊണ്ട് യുവതലമുറ വയലിനും ഗിത്താറും ഒക്കെ മീട്ടി രാവുറങ്ങുന്നതുവരെ പാട്ടും ആട്ടവുമായി തങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൻ്റെ സ്വന്തം വീഥിയായി മാനവീയം വീഥിയെ മാറ്റിയിരിക്കുന്നു, അവിടത്തെ ചുമരുകളിലെ ചിത്രരചനകളും ഇളം തലമുറയുട സെൽഫി പോയിൻ്റാണ്, മാനവീയം വീഥിയുടെ ഇങ്ങേ തലയ്ക്കൽ യുവതലമുറയുടെ സംഗീതമാസ്വദിച്ച് വയലാറിൻ്റെ വെങ്കല പ്രതിമ നിശബ്ദനായി നിലകൊള്ളുന്നതും അനന്തപുരിയുടെ ചാരുതയ്ക്ക് മാറ്റുകൂട്ടുന്നു. ഇന്നത്തെ ഗവർണർ വസതിയായ രാജ്ഭവൻ മുതൽ നീന്തൽക്കുളം, ജിമ്മി ജോർജ് സ്റ്റേഡിയം, വാട്ടർ വർക്സ്, ഭക്ഷണശാലകൾ, കടകളുടെ ശൃംഖല എന്നിവ വെള്ളയമ്പലത്തെ തിരക്കേറിയ സ്ഥലമാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു.

 അഡ്വ. ഷിബു മണല