കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്കിലൂടെ മനുഷ്യ സമൂഹം മുന്നോട്ട് നീങ്ങുമ്പോൾ, ഓരോ തലമുറയും സ്വന്തമായൊരു സ്വഭാവം, സ്വന്തമായൊരു പ്രതികരണം എന്നിവ കൈവരിക്കുന്നതായി നമു ക്ക് തോന്നാറുണ്ട്. പഴയ തലമുറകളുടെ കണ്ണുകളിൽ ഇന്നത്തെ യുവത്വം പലപ്പോഴും ഒരു തൊട്ടാവാടി ചെടിയെപ്പോലെ, ചെറിയ സ്പർശനത്തിൽ പോലും ഇലകൾ കൂമ്പിപ്പോകുന്ന അവസ്ഥ. ഒരിയ്ക്കൽ കൂമ്പിപ്പോയാൽ 10-20 മിനിറ്റ് എടുത്താലെ പഴയ അവസ്ഥയിലേക്ക് തിരികെ വരികയുള്ളു. തൊട്ടാവാടി സസ്യത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ നാമം: മിമോസ പുഡിക്ക, മറ്റ നവധി പേരുകളുമുണ്ട്, സാധാരണയായി ടച്ച്-മീ-നോട്ട്, ഷൈ-പ്ലാന്റ്, എന്നൊക്കെയാണ്. ഇലകൾ ഉള്ളിലേക്ക് മടക്കുകയും സ്പർശിക്കുമ്പോൾ തൂങ്ങിക്കിടക്കുകയും ചെയ്യുന്നതി നാൽ ഇത് സെൻസിറ്റീവ് പ്ലാന്റ് അല്ലെങ്കിൽ ലജ്ജ സസ്യം എന്നും വ്യാപകമായി അറിയപ്പെ ടുന്നു. മിമോസ സസ്യം ഒരു അന്തർമുഖനാണ്. ഭീഷണിയുടെ നിഴൽ കണ്ടാൽ സ്വയം അടച്ചു പൂട്ടുന്ന, സംരക്ഷണത്തിനായി പിൻവാങ്ങുന്ന ഒരു സങ്കുചിത പ്രതികരണത്തിന്റെ പ്രതീക മായി യുവതലമുറ മാറുന്നു. അതേസമയം, പഴയ തലമുറകൾ സ്വയം എത്ര പ്രഹരങ്ങൾ വന്നാ ലും നിലംപതിക്കാതെ, വേദനയെ അവഗണിച്ച് മുന്നേറുവാൻ ശ്രമിക്കുന്നവരാണ്. ജീവിത ത്തിന്റെ കടുത്ത പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ കാഠിന്യം നേടിയ ഒരു നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നു. നമ്മൾ മനുഷ്യരായ നമുക്ക് സങ്കടമോ ദേഷ്യമോ സന്തോഷമോ നിരാശയോ തോന്നുമ്പോൾ നമ്മുടെ നാഡീവ്യവസ്ഥയിലൂടെ നമ്മുടെ ചുറ്റുപാടുകളോട് പ്രതികരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. നമ്മുടെ നാഡീവ്യവസ്ഥയിലെ പ്രതികരണങ്ങൾ കാരണം നമ്മൾ കരയുകയും, ചിരിക്കുക യും, സങ്കടപ്പെടുകയും എല്ലാത്തരം വികാരവിക്ഷോഭങ്ങളിൽ പെടാറുണ്ട്. അതുപോലെ, സസ്യ ങ്ങൾക്ക് ഒരു നാഡീവ്യവസ്ഥയുണ്ട്, അത് വൈദ്യുത തരംഗങ്ങളും കണികകളും സൃഷ്ടിക്കു കയും സസ്യത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്ത് നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് വേഗത്തിൽ നീങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ വേഗത്തിലുള്ള ചലനമാണ് മിമോസയുടെ ഇലകൾ അടയാൻ കാരണമാകുന്നത്. ഒരു ബാഹ്യശക്തിക്കോ താനോസിന്റെ സ്നാപ്പിനോ പോലും ഒരിക്കൽ അടഞ്ഞ ഇലകൾ തുറ ക്കാൻ കഴിയില്ല. ശാസ്ത്രീയ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞാൽ, ലോകത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം ഒറ്റപ്പെ ടുന്ന ഈ പ്രതിഭാസത്തെ നിക്റ്റിനാസ്റ്റിക് ചലനം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഒരു മൂഡി സസ്യം. 'ചത്തതായി അഭിനയിക്കാനുള്ള' അതിന്റെ സവിശേഷ കഴിവ്, പുരാതന കാലം മുതൽ മനു ഷ്യന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുകയും നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഭാവനയുടെ ജ്വാലകളെ ജ്വലിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സസ്യങ്ങളിൽ നിന്നും നമുക്ക് ഇനിയും ധാരാളം പഠിക്കാനുണ്ട്. അതിനു ഞാൻ മുതിരുന്നില്ല.
പഴയ തലമുറകളുടെ ജീവിതം പലപ്പോഴും അഭാവങ്ങളുടെയും അനിശ്ചിതത്വങ്ങളുടെയും ചുളയിലാണ് രൂപപ്പെട്ടു വന്നത്. സൗകര്യങ്ങളുടെ അമിതമായ സാന്നിധ്യമില്ലാതെ, പ്രതീക്ഷ കൾക്കു മുൻപിൽ നിരന്തരം വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞിരുന്ന കാലഘട്ടങ്ങളിൽ അവർ വളർന്നു. പ്രതിസന്ധി അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ ഒരു അപവാദമല്ല, മറിച്ച് സ്ഥിരസാന്നിധ്യമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, അവർ ദുഃഖത്തോടും നഷ്ടത്തോടും പരാജയത്തോടും ഒരു പരിചയ സ്നേഹം വളർത്തി. കടുപ്പമുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ അവരെ തകർത്തില്ല; പകരം, അവരെ മിനുക്കി. ഒരു വൃക്ഷം കൊടുങ്കാറ്റുകൾ കടന്നുപോകുമ്പോൾ അതിന്റെ വേർ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാകുന്നതുപോലെ, ദുരിതങ്ങൾ അവരുടെ മനസ്സിൽ ഒരു താങ്ങായിത്തീർന്നു. അവർക്കു ജീവിതം ഒരു യുദ്ധഭൂമിയായിരുന്നു; പക്ഷേ, അതൊരു നിരാശയുടെ യുദ്ധമല്ല, ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ പരിശീലന ശാലയായിരുന്നു. വേദനയെ അവർ ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രമി ച്ചില്ല; അത് സഹിക്കാനുള്ള ശേഷിയെ അവർ അഭ്യസിച്ചു. 1997 നും 2010 നും ഇടയിൽ ജനി ച്ചവരാണ് Z തലമുറക്കാർ. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ അവർക്ക് 25 നും 28 നും ഇടയിൽ പ്രായമു ണ്ടാകും. ബേബി ബൂമേഴ്സ് മുതൽ ഓരോ തലമുറയ്ക്കും അതിന്റേതായ ബലഹീനതകളും ശക്തികളും പ്രത്യേകതകളുമുണ്ട്. പുതിയ തലമുറകൾ ഉയർന്നുവരുമ്പോൾ, അവർ കൂടു തൽ ദുർബലരും പെരുമാറ്റത്തിൽ വിചിത്രരുമാകുന്നതായി കാണാൻ കഴിയുന്നു. അവർ കൂടുതൽ അലർജിയുള്ളവരും കൂടുതൽ സെൻസിറ്റീവും കൂടുതൽ ഭയപ്പെടുന്നവരുമാണ്. ഈയിടെയായി പത്രങ്ങളിൽ അച്ചടിച്ച് വരുന്ന ചില വാർത്തകൾ വായിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ഒരുതരം നിശ്ശബ്ദതയിലേക്ക് പതിക്കുന്നു. പരീക്ഷാഫലത്തിന്റെ ഒരു വരി, മാർക്കിന്റെ ഒരു അക്കമാറ്റം, ചെറിയൊരു പരാജയം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ശാസന, ഒട്ടും ആവശ്യമില്ലാത്ത കാര്യത്തിന് ചോദിച്ചത് കൊടുക്കാഞ്ഞതിനു ഇത്രയേ ഉള്ളൂ കാരണം ഉടനെ ആത്മഹത്യ ചെയ്തു തോൽപ്പിക്കുവാൻ ശ്രമിക്കുന്ന യുവ തലമുറ. ഈ തലമുറയിലെ തൊട്ടാവാടികൾ, ടീച്ചർ വഴക്കുപറഞാൻ, മാതാപിതാക്കൾ അടിച്ചു, കൂട്ടുകാർ കളിയാക്കി, പരീക്ഷയ്ക്ക് തോറ്റു, ആരോപണങ്ങൾ കേട്ടു, കുട്ടി ആത്മഹത്യ ചെയ്തു...!! ഇനി, നാളെ കേൾക്കുവാൻ പോകുന്നത് ഒരു പക്ഷെ; കാത്തുനിന്ന ബസ് കിട്ടിയില്ല, ഇഷ്ടമുള്ള ആഹാരം കിട്ടിയില്ല, IPad,, സെൽ ഫോണും ചോദിച്ചിട്ടു ലഭിച്ചില്ല, വല്ലാത്ത മലവേദന, ആത്മഹത്യ ചെയ്തു....!! നമ്മുടെ തലമുറയ്ക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചത്...? എൺപതുകളിലും അതിനു മുമ്പും ജനിച്ചവർ, മേൽ പ്പറഞ്ഞ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോയവരാണ് ഏറിയ പങ്കും. അധ്യാപകരുടെ അടി കിട്ടാത്ത, കൂട്ടുകാരുടെ കളിയാക്കൽ കിട്ടാത്ത, തോൽവിയുടെ രുചി അറിയാത്ത, മാതാപി താക്കളുടെ അടി കിട്ടാത്ത എത്ര പേരുണ്ട് പഴയ തലമുറയിൽ?. അന്ന് അതിൻറെ പേരിൽ ആത്മഹത്യ ചെയ്യുവാനായിരുന്നെങ്കിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആത്മഹത്യകൾ നടക്കുമായി രുന്നു.എന്നാൽ അവിടെ കത്തി ചാമ്പലാകുന്നത് മാതാപിതാക്കളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ, പ്രതീക്ഷ കൾ, അവരുടെ നിശ്ശബ്ദ പ്രാർത്ഥനകൾ, എല്ലാം ഒറ്റ നിമിഷത്തിൽ മുറിഞ്ഞുപോകുന്നു. ഈ യുവത്വങ്ങൾ ഇത്ര ചെറിയ ഇടറലുകൾക്ക് മുന്നിൽ എന്തുകൊണ്ട് തകർന്നുപോകു ന്നു? എന്തിനാണ് മാതാപിതാക്കളുടെ പ്രതീക്ഷയുടെ വിളക്ക് ഇങ്ങനെ എളുപ്പത്തിൽ ഊതി കെടുത്തിപ്പോകുന്നത്? ഈ തലമുറയ്ക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചത്..? കരുത്തില്ലാത്ത മനസ്സ്, ഒന്നാ മതെത്താനുള്ള തിടുക്കം, പരാജയം മരണത്തേക്കാൾ ഭയാനകം എന്ന ചിന്ത, പരിഹാസങ്ങ ളെ പരിഭ്രമമാക്കുന്നവർ, അപകർഷതയ്ക്ക് അടിമകൾ, അങ്ങനൊരു അവസ്ഥയിലേക്കു ഇക്കാലത്തെ കുട്ടികൾ ആയിപ്പോകുന്നത് ശോചനീയമാണ്.
ഇതിൻറെ ഉത്തരവാദിത്വം ആരിലേക്കു വിരൽ ചൂണ്ടപ്പെടുന്നു എന്ന് ചിന്തിക്കേണ്ട വിഷയ മാണ്. ദൈവവിശ്വാസം നല്ലൊരു പരിധി വരെ ഈ തലമുറയിലെ തൊട്ടാവാടികുഞ്ഞുങ്ങൾ ആത്മഹത്യക്കു മുതിരുകയില്ലെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. ജീവിതത്തിലെ ഉയർച്ച താഴ്ച കൾ നേരിടാൻ അവർ ധൈര്യശാലികളാകുവാൻ കഴിയുമെന്നും ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ഒരു വിമർശനം എന്ന നിലയിൽ കണ്ണടച്ച് പറയരുത്. മറിച്ച്, കാല ത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത അധ്യായങ്ങളിൽ വളർന്ന മനസ്സുകളുടെ അടിത്തറകളെ കുറിച്ചുള്ള ഒരു ആന്തരിക സംവാദമാണ് വേണ്ടത്.. പുതിയ തലമുറകൾ വളർന്നു വരുന്നത് മറ്റൊരു ലോക ത്തിലാണ്.സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ പ്രകാശത്തിലും സൗകര്യങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവലയത്തിലും. അനവധി അവസരങ്ങൾ, അനവധി വഴികൾ, അനവധി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ. ഇവയെല്ലാം അവർക്കു മുന്നിൽ തുറന്നു കിടക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഈ സമൃദ്ധിയുടെ മറവിൽ ഒരു വിചിത്ര മായ മാനസിക ഭാരം പതിഞ്ഞു കിടക്കുന്നതും നമുക്ക് കാണാം. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ അധിക്യം പലപ്പോഴും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു; താരതമ്യങ്ങളുടെ അമിതത്വം ആത്മസംശയത്തിലേക്ക്; നിരന്തരമായ വിവരപ്രവാഹം ഉള്ളിലൊരു ശാന്തിയില്ലായ്മയിലേ ക്ക് നയിക്കുന്നില്ലേ എന്ന് സംശയിക്കുന്നു. പ്രശ്നങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതല്ല, പക്ഷേ അവയുടെ സ്വഭാവം മാറിയിരിക്കുന്നു. ഭൗതിക അഭാവങ്ങൾ കുറയുമ്പോൾ, മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾ വർധിക്കുന്നു. സമൂഹത്തിന്റെ കണ്ണാടി ഓരോ നിമിഷവും അവരുടെ മുന്നിൽ ഉയർത്തി ക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ലോകത്ത്, പരാജയം ഒരു സ്വകാര്യ അനുഭവമല്ല, പൊതുവായ വിധി ന്യായമായി മാറുന്നു. അതുകൊണ്ടാവാം, ചെറിയൊരു തിരിച്ചടിയിൽ പോലും അവർ ചഞ്ചല പ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും, തൊട്ടാവാടി ചെടിയുടെ ഉപമയിൽ നാം കാണേണ്ടത് വെറും ദൗർബ ല്യമല്ല. അത് ഒരു ജീവന്റെ ബുദ്ധിയാണ്. ഭീഷണി തോന്നുമ്പോൾ സ്വയം സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഒരു പ്രകൃതിദത്ത പ്രതികരണം. അതിന്റെ ഇലകൾ മടക്കുന്നത് ഭയംകൊണ്ടല്ല; നിലനിൽ പ്പിന്റെ തന്ത്രംകൊണ്ടാണ്. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ യുവത്വത്തിന്റെ സങ്കുചിതത്വം ചിലപ്പോൾ അവരുടെ മാനസിക ഉറപ്പില്ലായ്മയുടെ പ്രതിഫലനമാകാം. അവർ അനുഭവിക്കുന്ന വേദന കൾ പഴയ തലമുറകളുടെ വേദനകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാണ്. അവരെ അലട്ടുന്നത് പട്ടി ണിയോ അഭാവമോ മാത്രമല്ല; അർത്ഥത്തിന്റെ തിരച്ചിലും ഐഡന്റിറ്റിയുടെ പോരാട്ടവും ഉള്ളില ശൂന്യതയുടെ ഭയവുമാണ്. പഴയ തലമുറകൾ പുറം ലോകത്തോട് യുദ്ധം ചെയ്ത പ്പോൾ, പുതിയ തലമുറകൾ പലപ്പോഴും സ്വന്തം ഉള്ളിനോടാണ് പോരാടുന്നത്. ഈ പോരാട്ടം കാണാനാവാത്തതാകാം, പക്ഷേ അതിന്റെ ഭാരം കുറഞ്ഞതല്ല. തലമുറകളുടെ ഈ താര തമ്യത്തിൽ നാം മറക്കരുതാത്ത ഒരു കാര്യമുണ്ട്: കാലം മാറുമ്പോൾ വെല്ലുവിളികളും മാറു ന്നു. ഇന്നത്തെ ലോകത്തിന്റെ വേഗത, മത്സരത്തിന്റെ തീവ്രത, സമൂഹത്തിന്റെ നിരന്തര വിലയിരുത്തൽ, ഇവയൊക്കെ പുതിയ മനസ്സുകളിൽ പുതിയ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിനാൽ, പുതിയ തലമുറകളുടെ പ്രതികരണങ്ങളെ വെറും ദൗർബല്യമായി കാണുന്നത് ഒരു അപൂർണ്ണമായ നിരീക്ഷണമായിരിക്കും. പരാജയം എന്നത് ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ ഒരു അവസാനമല്ല; അത് ഒരു ഇടവേള മാത്രമാണ്.
പക്ഷേ, ഇന്നത്തെ ലോകം വിജയത്തെ ഒരു ഏകമാനദണ്ഡമാക്കി ഉയർത്തുമ്പോൾ, പരാജ യം പലർക്കും വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ തകർച്ചയായി തോന്നുന്നു. മാർക്ക് ലിസ്റ്റുകൾ മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം നിർണയിക്കുന്ന തൂക്കുകല്ലുകളായി മാറുമ്പോൾ, ഒരു അക്കത്തിന്റെ കുറവ് ആത്മ വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിത്തറയെ തന്നെ കുലുക്കുന്നു. യുവത്വത്തിന്റെ ഹൃദയം ഒരു നൂലിഴ പോലെയാണ്. അവർക്ക് ലോകം പലപ്പോഴും ഒരു വേദിയായാണ് തോന്നുന്നത്, ഓരോ നിമി ഷവും വിലയിരുത്തലുകളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ നിൽക്കേണ്ട ഒരു വേദി. ഒരു തെറ്റായ ചുവടു വെപ്പ് പോലും നാണക്കേടായി, ഒരു ചെറിയ തോൽവി പോലും അന്തിമ വിധിയായി അവർ ക്കു തോന്നുന്നു. എന്നാൽ, ജീവിതം ഒരു പരീക്ഷാഹാളല്ല; അത് അനവധി അവസരങ്ങളുടെ ദീർഘയാത്രയാണ്. ഒരിടത്ത് വീഴ്ചയുണ്ടെങ്കിൽ മറ്റിടത്ത് ഉയിർപ്പ് കാത്തിരിക്കുന്നു. ഒരു വഴിയടഞ്ഞാൽ മറ്റൊരു പാത തുറക്കുന്നു. സമയം, അതിന്റെ നിശ്ശബ്ദ കരുണയിൽ, മുറി വുകൾ മായ്ക്കുന്നൊരു വൈദ്യനാണ്. പരാജയങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ശക്തി ഒരുദിവസം കൊണ്ട് വളരുന്നില്ല. അത് മനസ്സിലാക്കലിലൂടെ, സംഭാഷണത്തിലൂടെ, പരസ്പര കരുതലി ലൂടെ രൂപപ്പെടുന്നു. ഒരു യുവമനസ്സ് തളരുമ്പോൾ അവർക്കു വേണ്ടത് ഉപദേശങ്ങളുടെ ഭാരം മാത്രമല്ല; കേൾക്കപ്പെടുന്നുവെന്നൊരു ഉറപ്പാണ്. “നിന്റെ വേദന എനിക്ക് മനസിലാ കുന്നു," എന്നൊരു സ്വാന്തന വാക്കു അവർ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ ഒരു കരുതലുള്ള വാക്ക്, ഒരു വിധിന്യായമില്ലാത്ത സംഭാഷണം, ഒരു ചെറിയ ആശ്വാസം, ഇത്രയേ വേണ്ടു ഒരു മനസ്സിനെ ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ. പ്രശ്നങ്ങൾ ചെറുതോ വലുതോ എന്നത് പുറത്തുനിന്നുള്ള അളവല്ല; അത് അനുഭവിക്കുന്ന ഹൃദയത്തിന്റെ ഭാരം തന്നെയാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ മഹത്തായ സത്യങ്ങളിൽ ഒന്നുണ്ട്: എല്ലാം മാറുന്നു. ഇന്നത്തെ ഇരുട്ട് നാളെ യുടെ പ്രകാശത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു. ഇന്ന് അസാധ്യമെന്നു തോന്നുന്നതു നാളെ സാധ്യമാകുന്നു. ഒരു പരീക്ഷാഫലം, ഒരു തോൽവി, ഒരു നിമിഷത്തെ നിരാശ, ഇവയൊന്നും ഒരു ജീവിതത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ കഥയല്ല. മനുഷ്യന്റെ കഥ അതിനേക്കാൾ വിശാലവും ആഴമുള്ളതാണ്. ഓരോ ശ്വാസവും ഒരു പുതിയ തുടക്കത്തിന്റെ സാധ്യതയാണ്. ഇതിലെ വാക്കുകൾ അനേക നടന്ന സംഭവങ്ങളിൽ മക്ക ളുടെ, മാതാപിതാക്കളുടെ, അധ്യാപകരുടെ, സമൂഹമായി ചെയ്യണ്ടത് ചെയ്യാതിരുന്നതിനു തിരുത്തൽ എന്തൊക്കെയാണന്നാണു ഞാനിവിടെ കുറിക്കുന്നത്. അതു കൊണ്ട്, കൂട്ടായി ഒരുമിച്ചു ചിന്തിക്കേ ണ്ടതാണ്. യുവത്വത്തോടും മുതിർന്നവരോടും, ഒരു ജീവിതത്തിന്റെ മൂല്യം ഒരു അക്കത്തിൽ ഒതുങ്ങു ന്നില്ല. ഒരാളുടെ പരാജയം ഒരു വിധിയല്ല. സംസാരിക്കുക, പങ്കുവെക്കുക, സഹായം തേടുക, ഇവ ദുർബലതയുടെ അടയാളമല്ല, മറിച്ച് ധൈര്യത്തിന്റെ തെളിവുകളാണ്. ഒരു മനസ്സ് തളരുമ്പോൾ, നിശ്ശബ്ദതയിൽ ഒതുങ്ങാതെ, കൈ നീട്ടപ്പെടണം; കാരണം ചിലപ്പോൾ ഒരു കൈത്താങ്ങ് തന്നെ ഒരു ജീവിതത്തെ തിരികെ പിടിക്കുന്ന അത്ഭുതമാകുന്നു. നിരാശയുടെ നിമിഷങ്ങളിൽ ഒരാൾക്ക് തോന്നാം എല്ലാം അവസാനിച്ചുവെന്ന്. എന്നാൽ, ജീവിതം പലപ്പോഴും അതിനപ്പുറം നിശ്ശബ്ദമായി കാത്തിരിക്കുന്നു. മറ്റൊരു പ്രഭാതമായി, മറ്റൊരു അവസരമായി, മറ്റൊരു പ്രതീക്ഷയായി. ജീവിക്കുക എന്നത് എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളെയും ജയിക്കുന്നതല്ല; അവയെ മറികടക്കാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും എഴുന്നേൽ ക്കാനുള്ള മനസ്സാക്ഷിയാണ്. ഓരോ യുവഹൃദയത്തിനും അത് സാധ്യ മാണ്. ഓരോ ഇരുട്ടിനും അതിന്റെ അതിരുണ്ട്. ഓരോ രാത്രിക്കും ഒരു പ്രഭാതമുണ്ട്.

മനു ഫിലിപ്പ്, പുത്തൻകുരിശ്

