ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി എന്നത് ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദവും സർക്കാരിനെതിരെ ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാനുള്ള അവരുടെ മൗലികാവകാശവുമാണ്. എന്നാൽ ഭരണകൂടങ്ങളും ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഈ ആശയവിനിമയത്തിന്റെ പ്രധാന വേദികളായ പൊതുസ്ഥലങ്ങളും പ്രകടന മൈതാനങ്ങളും ഒന്നൊന്നായി ഇല്ലാതാക്കപ്പെടുന്ന വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയാണ് ഇന്ന് ലോകം അഭിമുഖീകരിക്കുന്നത്. സമീപകാലത്ത് ഇന്ത്യൻ തലസ്ഥാനമായ ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തർ പ്രതിഷേധ വേദിയായി തുടരുന്നതിൽ നിന്ന് ഡൽഹി പോലീസ് ഒഴിവാക്കിയത് ഈ ആശങ്കയെയാണ് വീണ്ടും മുൻപന്തിയിൽ എത്തിച്ചിരിക്കുന്നത്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി വിയോജിപ്പുകളുടെയും അവകാശപ്പോരാട്ടങ്ങളുടെയും പ്രതീകമായി നിലകൊണ്ട ജന്തർ മന്തറിനെ പ്രകടന സ്ഥലമായി റദ്ദാക്കിക്കൊണ്ട് ഉത്തരവിറങ്ങിയത് വലിയ വിവാദങ്ങൾക്കാണ് വഴിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രതിഷേധങ്ങൾ അധികാരികളുടെ കൺമുന്നിൽ നടക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കി അവയെ നഗരത്തിന്റെ പുറമ്പോക്കുകളിലേക്ക് തള്ളിയിടാനുള്ള ഭരണകൂടങ്ങളുടെ ബോധപൂർവ്വമായ ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ നടപടിയെ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരും പൊതുപ്രവർത്തകരും വിലയിരുത്തുന്നത്.

ഡൽഹി പോലീസിന്റെ ഈ അപ്രതീക്ഷിത തീരുമാനത്തിനെതിരെ വലിയ രീതിയിലുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങളാണ് ഇതിനകം ഉയർന്നിരിക്കുന്നത്. കോക്രോച്ച് ജന്തർ പാർട്ടി പ്രവർത്തകർ ഈ നീക്കത്തെ ഭരണഘടനാ അവകാശങ്ങൾക്കു നേരെയുള്ള നഗ്നമായ കടന്നുകയറ്റമായാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ തന്നെ ഡീ-നോട്ടിഫിക്കേഷൻ എന്നാണ് അവർ ഇതിനെ ശക്തമായ ഭാഷയിൽ വിമർശിച്ചത്. പൊതു ഇടങ്ങൾ ഏതെങ്കിലും ഭരണകൂടങ്ങളുടെ സ്വത്തല്ലെന്നും, മറിച്ച് അത് എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും അവകാശപ്പെട്ടതാണെന്നും, സർക്കാരിന്റെ തെറ്റായ നയങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള വിയോജിപ്പുകളെ നിശബ്ദമാക്കാൻ ആർക്കും അവകാശമില്ലെന്നും പ്രതിഷേധക്കാർ വ്യക്തമാക്കുന്നു. എന്നാൽ ജന്തർ മന്തർ ഒഴിവാക്കിയ ശേഷം ഡൽഹി പോലീസ് പകരം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ബദൽ സംവിധാനങ്ങൾ ജനങ്ങളെ കൂടുതൽ വലയ്ക്കുന്നതാണ്. അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്നും പാർലമെന്റിൽ നിന്നും കിലോമീറ്ററുകൾ അകലെയുള്ള രാംലീല മൈതാനം, ഷഹ്ദാരയിലെ സിബിഡി ഗ്രൗണ്ട്, ബുരാരി ഗ്രൗണ്ട് തുടങ്ങിയ വിദൂര സ്ഥലങ്ങളിലേക്കാണ് ഇപ്പോൾ പ്രതിഷേധങ്ങളെ മാറ്റിയിരിക്കുന്നത്. ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദം ഭരണാധികാരികളുടെ കാതുകളിൽ എത്താതിരിക്കാൻ ബോധപൂർവ്വം നടത്തുന്ന ഇത്തരം മാറ്റങ്ങൾ ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥിതിക്ക് തന്നെ വലിയൊരു ഭീഷണിയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

കേവലം ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തർ മാത്രമല്ല, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങളിലെല്ലാം ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ കേന്ദ്രങ്ങളെ ഭരണകൂടങ്ങൾ സമാനമായ രീതിയിൽ അടിച്ചമർത്തുന്ന കാഴ്ചയാണ് കാണാൻ കഴിയുന്നത്. അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുക്കളിൽ നിന്നും സാധാരണ ജനങ്ങളെയും അവരുടെ പ്രതിഷേധങ്ങളെയും അകറ്റി നിർത്തുക എന്ന തന്ത്രം പല രാജ്യങ്ങളും കാലങ്ങളായി നടപ്പിലാക്കി വരുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണമാണ് ഇറാനിലെ ടെഹ്‌റാനിലുള്ള എങ്‌ഗെലാബ് അഥവാ റെവല്യൂഷൻ സ്‌ക്വയർ. മധ്യ ടെഹ്‌റാനിൽ പ്രധാന പാതയോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ സ്ഥലം ചരിത്രപരമായി തന്നെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നാണ്. സമീപത്തുള്ള പാർലമെന്റായാലും മറ്റ് പ്രമുഖ സംസ്ഥാന സ്ഥാപനങ്ങളായാലും അവയുടെ വളരെ അടുത്തായതിനാൽ തന്നെ ജനങ്ങളുടെ വികാരങ്ങൾ നേരിട്ട് പ്രകടിപ്പിക്കാൻ പറ്റിയ ഒരു ഇടമായിരുന്നു ഇത്. എന്നാൽ അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളുടെ അത്രയും അടുത്ത് യാതൊരുവിധ പ്രതിഷേധങ്ങളും അനുവദിക്കാൻ ഭരണകൂടം തയ്യാറല്ല. കനത്ത സുരക്ഷാ വിന്യാസങ്ങളും നിയന്ത്രണങ്ങളും നിർബന്ധിത അടിച്ചമർത്തലുകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇറാനിൽ ഇത്തരം ജനകീയ മുന്നേറ്റങ്ങളെ ഭരണകൂടം ഇല്ലാതാക്കുന്നത്.

ഏകാധിപത്യ ഭരണരീതികളുടെയും കർശന നിയന്ത്രണങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിൽ ലോകത്തിൽ മുൻപിൽ നിൽക്കുന്ന ചൈനയിലെ ബീജിംഗിലുള്ള ടിയാനൻമെൻ സ്ക്വയർ മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണ്. ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്ന രാഷ്ട്രീയ ഇടങ്ങളിൽ ഒന്നാണെങ്കിലും, ഏറ്റവും കർശനമായി നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതും നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നതും ഈ പ്രദേശത്താണ്. ചരിത്രത്തിൽ 1989-ൽ നടന്ന ആ വലിയ ജനാധിപത്യ അനുകൂല പ്രക്ഷോഭവും അതിനെതിരെ ഭരണകൂടം നടത്തിയ ക്രൂരമായ സൈനിക നടപടിയും ഇന്നും ടിയാനൻമെൻ സ്ക്വയറിന്റെ ഇരുണ്ട ചരിത്രത്തിലെ മായാത്ത മുറിവുകളായി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. അന്നുണ്ടായ ജനമുന്നേറ്റങ്ങൾ നൽകിയ ഭയം കാരണം പിന്നീട് ഒരിക്കലും പൊതുജനങ്ങളുടെ യാതൊരുവിധ എതിർപ്പുകളും പ്രകടനങ്ങളും ഇവിടെ സ്വതന്ത്രമായി അനുവദിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഇംഗിതങ്ങൾക്ക് എതിരായി ചിന്തിക്കുന്നവരെയും ശബ്ദമുയർത്തുന്നവരെയും വേരോടെ പിഴുതെറിയുന്ന സമീപനമാണ് ചൈനീസ് സർക്കാരിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും എക്കാലത്തും ഉണ്ടായിട്ടുള്ളത്.

ഈജിപ്തിലെ കെയ്‌റോയിലുള്ള തഹ്‌രീർ സ്‌ക്വയറിന്റെ ചരിത്രവും ഇതിൽ നിന്നും ഏറെ വ്യത്യസ്തമല്ല. 2011-ൽ നടന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ലോകമെമ്പാടും ചർച്ചയായ ചിത്രങ്ങളുടെയെല്ലാം കേന്ദ്രബിന്ദു ഈ തഹ്‌രീർ സ്‌ക്വയറായിരുന്നു. അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ഹോസ്‌നി മുബാറക്കിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ തടിച്ചുകൂടിയത് ഇവിടെയായിരുന്നു. സർക്കാർ മന്ത്രാലയങ്ങൾക്കും പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും തൊട്ടടുത്തുള്ള ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ വെച്ചാണ് ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ രോഷം ഭരണാധികാരികൾക്ക് നേരെ നേരിട്ട് പ്രകടിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ അന്നുമുതൽ തന്നെ ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കിയ അധികാരികൾ അവിടെ വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് വരുത്തിയത്. കർശനമായ പ്രതിഷേധ നിയമങ്ങളും ശക്തമായ സുരക്ഷാ സന്നാഹങ്ങളും ഏർപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ജനങ്ങളെ ആ പ്രദേശത്തേക്ക് അടുപ്പിക്കാത്ത രീതിയിലുള്ള നയങ്ങളാണ് ഈജിപ്ത് സർക്കാർ പിന്നീട് നടപ്പിലാക്കിയത്.

ചുരുക്കത്തിൽ, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിലുള്ള ജനാധിപത്യ-ഏകാധിപത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ അവസ്ഥ പരിശോധിച്ചാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ് ജനങ്ങൾ അധികാര കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് എത്രത്തോളം അടുത്ത് തങ്ങളുടെ ശബ്ദം ഉയർത്തുന്നുവോ, അത്രത്തോളം ഭയത്തോടെയാണ് ഭരണകൂടങ്ങൾ അതിനെ നോക്കിക്കാണുന്നത്. ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിനെ ഒഴിവാക്കുന്നതും, ഇറാനിലെയും ചൈനയിലെയും ഈജിപ്തിലെയും പ്രമുഖ പ്രക്ഷോഭ മൈതാനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിന് വേണ്ടിയാണ്. ജനങ്ങളെ അധികാരത്തിൽ നിന്നും ഭരണസിരാകേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്നും കഴിയത്ര ദൂരത്തേക്ക് മാറ്റിനിർത്തുക, അതുവഴി ചോദ്യങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു വ്യവസ്ഥിതി സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ് ഭരണകൂടങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ ചരിത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നത്, അടിച്ചമർത്തലുകൾ കൂടുന്തോറും ജനങ്ങളുടെ പ്രതിരോധങ്ങളും ശക്തമാകുമെന്നാണ്. പൊതു ഇടങ്ങളും പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശങ്ങളും പൗരന്മാരിൽ നിന്നും എടുത്തുമാറ്റുന്നത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിത്തറ തോണ്ടുന്നതിന് തുല്യമാണ്. വരുംകാലങ്ങളിൽ ജനങ്ങളുടെ ഈ മൗലികാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമോ അതോ അധികാരത്തിന്റെ നിഴലിൽ ആ ശബ്ദങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നിശബ്ദമാക്കപ്പെടുമോ എന്നത് ചരിത്രം തീരുമാനിക്കേണ്ട നിർണ്ണായക ചോദ്യമാണ്.